Een diplomaat op voetbalschoenen

Door Rim Voorhaar, gepubliceerd in Het Parool, 2 december 2002

Naast hem zit Benedict Nyemah Sawyer, de nieuwbakken mede-eigenaar van de Weah-Tee Cafe Bar. Aan de muur hangen foto's: Sawyer met Eusebio; Sawyer met Roger Milla en Abedi Pele; Sawyer met Gheorghe Hagi en Dragan Stojkovic. En natuurlijk Sawyer op de foto met de grootste Afrikaanse voetballer aller tijden: King George Oppong Weah.

De twee kennen elkaar al bijna hun hele leven. Ze groeiden samen op in Monrovia, speelden samen bij de Invincible Eleven en de nationale ploeg. Sawyer was een number seven, een bedrijvig type, die echter vroeg geblesseerd raakte aan zijn knie. Toen hij zes jaar geleden als vluchteling in Roosendaal terecht kwam, probeerde hij aan de bak te komen bij RBC. Na enkele trainingen speelde zijn blessure op. Na een bezoek aan het ziekenhuis kreeg hij te horen dat zijn knie 'verrot' was. Zijn voetballoopbaan in Nederland, waaraan hij nog niet eens was begonnen, zat er alweer op.

Het contact met Weah bleef. En via Weah probeerde Sawyer zijn heil te zoeken in het begeleiden van voetballers, maar dat bracht te weinig brood op de plank. Dus waagt hij - inmiddels in het bezit van het Nederlands staatsburgerschap - dit keer een poging in de horeca, financieel mogelijk gemaakt door Weah. ''George heeft een groot hart,'' zegt Louise Morris, vanachter de bar. Maar dat zegt ze niet omdat ze fanatiek fan is van Invincible Eleven. ''George zorgt voor ons,'' zegt ze. ''En voor vele andere Liberianen.''

Weah lacht schaapachtig. ''Ik vind het niet meer dan normaal dat ik voor de mensen uit Liberia zorg,'' zegt de voormalige wereldvoetballer van het jaar en huidig ambassadeur voor onder meer Unicef en SOS kinderdorpen. ''Alles wat ik heb, heb ik te danken aan het Liberiaanse volk. En ik geef terug wat zij mij hebben gegegeven.''

Weah is 'de sportman in de weinig verwende Afrikaanse wereld' die Moses Isegawa beschreef in NRC Handelsblad. ''Een ambassadeur, een bliksemafleider, een brandpunt in een baaierd van politieke, culturele of nog andere belangen, de eerste die uit een gebied opklimt en voor iedereen zichtbaar de wereld rondreist'.

Dat brengt spanningen mee, zo'n 'weldoener voor velen'. Weah gaf sinds 1986 zo'n twee miljoen dollar uit aan rekeningen voor de nationale ploeg van Liberia dat tussen 1989 en 1996 in een uiterst bloedige burgeroorlog verzeild raakte. Immers: als de Lone Stars voetbalden, zwegen de wapens. Maar sinds de uitschakeling in de strijd om de Africa Cup begin dit jaar, trok de speler/coach van de nationale ploeg zich terug in de anonimiteit van Al Jazira, zijn club in de Verenigde Arabische Emiraten.

Een interessante omgeving om in de nadagen van zijn bestaan als voetballer nog een dikbetaalde boterham te verdienen. Dat geld kan Big Papa goed gebruiken. Nog altijd onderhoudt hij zo'n honderdvijftig Liberianen in hun dagelijks bestaan. Mits ze iets zinnigs doen met zijn geld. Scholing vindt Weah belangrijk of het beginnen van een eigen onderneming, zoals Sawyer doet. ''Weah geeft niet zomaar geld,'' zegt Sacha Harding, voormalig vriendin van Sawyer en werkzaam bij Vluchtelingenwerk. ''Het maakt niet uit wat je wilt doen, als je het maar doet om jezelf te verbeteren.''

Het is hard nodig, het verstrekken van dergelijke steun. De Liberianen hebben het zwaar, ook in Europa. Onlangs verscheen een rapport van buitenlandse zaken waarin melding werd gemaakt hoe gevaarlijk het er momenteel in Liberia aan toe zou gaan. ''Maar de Nederlandse regering doet niets,'' zegt Harding. ''Er wordt gezegd: Frankrijk, Engeland en Duitsland doen niets, dus doen wij ook niets. Ik vind dat de kop in het zand steken. Met als gevolg dat er steeds meer Liberianen in de illegaliteit terechtkomen.''

Begin dit jaar liet Weah zich tegenover de Volkskrant ontvallen 'absoluut' geen politieke aspiraties te koesteren. Hij wilde liever herinnerd worden als de grootste Afrikaanse voetballer van zijn generatie. Maar daar lijkt hij inmiddels van terug te komen. Weah zou best, zoals Pele in Brazilie, minister van Sport willen zijn in Liberia. ''Maar alleen als de mogelijkheid zich voordoet,'' haast hij zich erbij te zeggen.

Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee. Weah is in de loop der jaren meer dan gewaarschuwd. Zes jaar geleden sprak hij zich eens uit in The New York Times, dat de Verenigde Naties zijn land moesten invallen, de warlords verjagen en zijn land les moesten geven in democratie. Aan het einde van dat jaar kreeg Weah het bericht dat zijn huis in Monrovia was geplunderd, in de fik gezet. Ook waren zijn vrienden in elkaar geslagen en alle aanwezige vrouwen verkracht.
Weah zou een politiek gevaar hebben gevormd voor Charles Taylor, toentertijd aanvoerder van een van de strijdende partijen en inmiddels president van Liberia. Maar Taylor heeft dat altijd ontkend. Hoewel het wel erg toevallig was dat toen Weah en zijn vrouw na afloop van de burgeroorlog een bezoek brachten aan een van de trawanten van Taylor, zij hun eigen eettafel in de woonkamer zagen staan.

Weah zei niets. Hij liet zich zelfs overhalen door Taylor alsnog met Liberia deel te nemen aan het meest recente toernooi om de Africa Cup. Dat werd geen succes. Weah verliet zelfs het land, hij voelde zich onveilig. ''Taylor denkt dat ik op zijn baan uit ben,'' zei hij toen. ''Hij is jaloers dat ik in Liberia zo populair ben. Ik ben bang dat ik word gedood, alleen omdat ik beroemd ben. Ik wil niet dat me wat gebeurt zolang mijn kinderen naar school gaan. Ik ben bang en voel me niet meer zeker.''

Maar de angst lijkt verdwenen. En boosheid komt in zijn woordenboek niet voor, zo lijkt het. ''Ik ben boos op niemand,'' zegt hij met nadruk. Dus ook niet op president Taylor? ''Ik ben geen oppositie van president Taylor. Maar ik ben wel benieuwd wat met ons land gebeurt. Ik wil zien dat Liberia een goede wederopbouw kent, dat er educatie komt voor de kinderen en dat ons land goed wordt gepromoot in het buitenland.

En, weer met lichte stemverheffing: ''Ik wil dat er geen oorlog meer is. Dat er niet meer wordt gevochten, maar dat geldt voor heel de wereld. Fighting is a rebels act, not my act.''

Weah is een diplomaat op voetbalschoenen. Negativisme, wil er niet aan. Wat hij wel wil? ''Ik wil vrede, gelijke rechten en justice voor iedereen. Is dat zoveel gevraagd?''

Weah vindt het welletjes; genoeg gesproken over hem en zijn land. Hij wil naar zijn vrienden en staat op. Ze zijn immers van heinde en verre gekomen om Wonderful te ontmoeten. Uit de Bijlmer, Zaandam, Groningen en zelfs vanuit Corsica, zoals international Prince Daye, aanvaller van Bastia.

Prince Daye is geschorst en mist de thuiswedstrijd tegen Olympique Marseille. Voor hem een reden naar Amsterdam te reizen waar het weerzien wacht met Weah. ''We missen hem allemaal bij de nationale ploeg,'' zegt Daye. ''Weah maakte het verschil.''

Het contract van Prince loopt af aan het einde van het seizoen. Hij wil weg uit Frankrijk. Er is interesse vanuit Engeland, Spanje en Italie, zegt hij. Het probleem is alleen dat de onderhandelingen niet zo willen vlotten. ''Dat ligt aan mijn zaakwaarnemer, die heeft andere dingen aan zijn hoofd,'' zegt hij met een lach en wijst naar Benedict Sawyer, die in kostuum staat te zweten achter de tap.

Sawyer heeft nu een cafe te runnen. Voetballen voor Voorwaarts 5, het elftal van de broer van zijn voormalige vriendin, komt er ook nog amper van. Dat wordt bij de Utrechtse club zeer betreurd, laat spits Anton Jongstra weten. ''Was Ben van de partij, dook er altijd wel nog een andere Liberiaan op,'' zegt hij. ''Geregeld stonden we ineens met een prof uit Zwitserland of Frankrijk in het veld. Volstrekt illegaal, natuurlijk, maar op ons niveau moet dat kunnen. Ooit scoorde een van die jongens eens uit een geweldige omhaal. Zelfs de jongens van de tegenpartij stonden te applaudisseren.''

Dat is het sein voor Warner van Hattem, coach van Voorwaarts 5. Hij loopt recht op Weah af en vraagt of hij een dag later de aftrap wil verrichten van het Utrechtse bierelftal. Weah twijfelt, maar slaat het aanbod af. Weah heeft veel over voor zijn land, maar dit gaat hem te ver. Hij heeft geen tijd.